Ticaret Gündemi

ABD, İran’a yönelik ekonomik baskıyı genişleterek İran’la ticari ve finansal ilişkilerini sürdüren üçüncü ülkeleri ve şirketleri de hedef alan yeni bir yaptırım süreci başlatıyor.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, 24 Ağustos’ta yaptığı açıklamada, İran’ın küresel finansal ve ekonomik sistemden tecrit edilmesini amaçlayan kapsamlı bir yaptırım dalgası başlatılacağını duyurdu. Bessent, uygulamayı “ekonomik D-Day” olarak nitelendirirken, İran’ın finansal kaynaklarına ulaşmasını sağlayan kanalların kesilmesini hedeflediklerini belirtti. Yeni yaptırım yaklaşımının doğrudan İran’daki aktörlerle sınırlı kalmayacağı, İran ile ticaret yapan veya bu ticarete aracılık eden üçüncü ülkelerdeki şirket ve kuruluşları da kapsayacağı açıklandı. Deniz taşımacılığı, petrol, kripto para, altın ve havacılık sektörleri özellikle hedeflenen alanlar arasında yer alıyor. Bessent, İran adına kara para aklama faaliyetlerine aracılık eden kuruluşların ABD dolar sisteminden çıkarılabileceğini ve ABD yaptırımlarının kapsamının herhangi bir ülke veya şirket açısından aşılamaz bir alan olarak değerlendirilmemesi gerektiğini ifade etti. Washington ayrıca İran’la ticari ilişkilerini sonlandırmaları için bazı ülkelere süre tanınacağını bildirdi.

Yeni yaklaşımın en önemli unsurlarından biri, yaptırım riskinin İran sınırları dışına taşınması. ABD’nin açıklamaları, İran’la ticari ilişki içinde bulunan üçüncü ülke şirketlerinin ABD finansal sistemiyle bağlantıları, ödeme kanalları ve uluslararası ticaret faaliyetleri bakımından daha yüksek yaptırım riskiyle karşılaşabileceğine işaret ediyor. ABD’nin açıklamasından hemen önce Birleşik Arap Emirlikleri’nin İran’la tüm ticari ilişkilerini sonlandırdığını duyurması da dikkat çekti. Washington’ın yeni yaptırım stratejisinin etkinliği açısından Çin, Hindistan ve Rusya gibi İran’ın önemli ticaret ortaklarının tutumu kritik olacak.

TDI.master Değerlendirmesi

ABD’nin yeni yaptırım yaklaşımı, İran’la doğrudan ticaret yapan şirketlerin yanı sıra üçüncü ülkeler üzerinden gerçekleştirilen işlemler açısından da uyum riskini artırıyor. Özellikle ödeme, lojistik, deniz taşımacılığı, enerji, altın ve dijital varlık işlemlerinde yalnızca doğrudan ticaret ortağının değil, işlemde yer alan diğer şirketlerin ve finansal kanalların da incelenmesi önem taşıyor. Türk şirketleri açısından İran’la gerçekleştirilen işlemlerde yalnızca Türkiye’deki mevzuatın değil, işlemde kullanılan para birimi, bankacılık kanalı, taşıyıcı, sigorta şirketi, aracı kuruluş ve nihai alıcı gibi unsurların ABD yaptırım riski bakımından ayrıca değerlendirilmesi gerekmektedir. ABD’nin üçüncü ülke şirketlerini hedefleyen ikincil yaptırım yaklaşımının kapsamı genişledikçe, mevcut ticari ilişkiler bakımından yaptırım taraması ve işlem bazlı risk analizi daha kritik hale geliyor.